۲۰ فروردين
روز ملي فناوري هسته اي
تصویر خبر

انرژي هسته‌اي

انرژي هسته‌اي يکي از انرژي‌‌هاي موجود در جهان، مثل انرژي بادي، آبي، گاز، نفت و غيره است که در مقايسه با منابع انرژي فوق و نيز زغال سنگ از نظر منابع جزو انرژي‌هاي پايان‌ناپذير شمرده مي‌شود و از نظر ميزان توليد انرژي نيز پاسخ‌گوي نيازهاي بشر خواهد بود.

شروع عصر اتم به نيمه دوم قرن نوزدهم بازمي‌گردد. ابتدا فعاليت دانشمندان عمدتا جنبه نظري و کنجکاوي علمي داشت که در جو آرام دانشگاه‌ها پيشرفت مي‌ کرد تا اينکه در سال 1938 با کشف پديده شکاف هسته‌اي و امکان آزادسازي انرژي درون هسته، وضعيت به کلي دگرگون شد.

انرژي به دست آمده از شکافت هسته‌اي، نور و حرارت بسيار زيادي توليد مي‌کند. زماني که اين انرژي، آهسته از اتم خارج مي‌شود، مي‌توان آن را شکافت و از انرژي حرارتي آن به توليد برق رسيد.

بدين ترتيب دانشمندان و دولتمردان به فکر استفاده‌هاي بشردوستانه و نظامي از انرژي اتمي افتادند. آزادسازي و به خدمت گرفتن انبوه انرژي حبس شده در هسته اتم، يکي از پيشرفت‌هاي بسيار بااهميت انسان است. گرچه هنگامي که انرژي موجود در هسته اتم به طور ناگهاني آزاد مي‌شود، انفجار عظيمي رخ مي‌دهد که مي‌توان آن را بمب اتم دانست.

پس در يک تقسيم‌بندي کلي مي‌توان کاربردهاي نظامي و غيرنظامي را براي آن نام برد. الف) کابردهاي غيرنظامي يا صلح‌جويانه مانند توليد برق، بخش پزشکي و بهداشتي (اعم از پزشکي هسته‌اي تشخيصي و پزشکي هسته‌اي درماني)، بخش صنايع غذايي و کشاورزي، مديريت منابع آب، صنعت و غيره. ب) کاربرد نظامي يا غير صلح‌آميز که نمونه آن توليد بمب اتمي است. در اين ميان آنچه موجب نگراني است آن است که در حال حاضر رايج‌ترين استفاده نظامي از انرژي هسته‌اي از سوي کشورهاي استکباري غرب و آمريکا و اسرائيل صورت مي‌گيرد.

فعاليت‌ ايران در زمينه توسعه هسته‌اي و برخورد محافل بين‌المللي در دوره‌هاي مختلف با اين فعاليت‌ها مختلف بوده است. در يک دوره (قبل از انقلاب)، ايران به توسعه چشم‌گير هسته‌اي پرداخت که در اين زمينه سکوت جهاني را به همراه داشت چرا که خود آنها در بيشتر اين پروژه‌ها دخالت داشتند اما در دوره‌اي ديگر (پس از انقلاب) که ايران پس از مشکلات مختلف از جمله سال‌ هاي طولاني جنگ تحميلي و محاصره اقتصادي به روند آرام توسعه هسته‌اي، تحت نظارت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي همت گماشت، در معرض مخالفت‌هاي مختلف قرار گرفت. نخستين قدم جدي در زمينه استفاده از علوم و فن‌آوري هسته‌اي در ايران در سال 1335 شمسي برداشته شد در آن سال دانشگاه تهران مرکزي را تحت عنوان مرکز اتمي دانشگاه تهران براي آموزش و پژوهش هسته‌اي در کشور پايه‌گذاري کرد. چندي بعد در سال 1337 به پيشنهاد همين دانشگاه ساخت يک رآکتور اتمي در دستور کار دولت قرار گرفت و تصويب شد.

ايجاد رآکتور اتمي دانشگاه تهران نقطه آغاز و مهمي در زمينه فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران شمرده مي‌شود و عملاً‌ در طول ساخت اين رآکتور که گاه کارشناسان ايراني نيز حضور داشتند، تحول مثبتي در زمينه ايجاد صنايع هسته‌اي صورت گرفت.

از سال 1353 تا سال 1357 حدود هشت نيروگاه اتمي برنامه‌ريزي شده و قرارداد ساخت يا قولنامه آنها بين سازمان انرژي اتمي و پيمانکاران خارجي به امضاء رسيد نيروگاه‌هاي اتمي بوشهر، کارون، اصفهان، و ساوه از آن جمله بود. اما پس از انقلاب، با توجه به سياست‌هاي نظام، مبني بر دست‌يابي به فن‌آوري صلح‌آميز هسته‌اي در يک دوره کوتاه تا سال 1361 مذکرات با شرکت زيمنس آلمان براي ادامه تکميل و راه‌اندازي نيروگاه بوشهر ادامه يافت ولي آلمان‌ها به علت جنگ تحميلي به صراحت اعلام کردند کار را در بوشهر متوقف خواهند کرد. ايران به دنبال جايگزين گشت و بهترين جايگزيني که پيدا کرد روسيه بود. توافق‌نامه همکاري‌هاي هسته‌اي ايران و روسيه در سال 1992 به امضاي طرفين رسيد و پس از آن هم در سال 1995 قرارداد ساخت نيروگاه هسته‌اي هزارمگاواتي آب سبک امضا شد.

در ادامه، تلاش‌ها براي دست‌يابي به فن‌آوري‌ هسته‌اي ادامه يافت تا اينکه در فروردني 1383 گام بزرگي در اين زمينه برداشته شد و سپس به سرعت اين مسير در پيش گرفته شد. ضرورت‌ها و دلايل اصلي دست‌يابي به اين انرژي را مي‌توان اين‌گونه فهرست نمود. الف) ضرورت اقتصادي، 2) ضرورت زيست‌محيطي، ج) ضرورت تکنولوژيک.

تکنولوژي هسته‌اي ميعادگاه تکنولوژي‌هاي ديگر است. اگر صنعت هسته‌اي کشور، رشد معنادار واقعي و همه‌جانبه داشته باشد، با توجه به اينکه بالاترين محدوديت‌ها و استانداردهاي مهندسي در آن هست، صنعت کشور را در سطح بالايي رشد خواهد داد.

از سوي ديگر ايران طي سال‌ هاي 1352 و 1353 رسما به عنوان کشوري فاقد فن‌آوري هسته‌اي به پيمان ان پي تي (NPT) پيوست و پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز دوباره ادامه عضويت در اين پيمان را پذيرفت گرچه آژانس انرژي اتمي موظف است تمامي حقوق و اختياراتي که پيمان مذکور براي امضاکنندگان در نظر گرفته را براي ايران نيز ايجاد کند، اما گاهي نه تنها در زمينه‌ هاي فني، تبادل دانش هسته‌اي، ارسال تجهيزات و غيره کمکي ننموده است بلکه به پردازش جنگ رواني و تبليغاتي بر ضد فعاليت‌هاي صلح‌آميز اتمي ايران دست زده است.

امروزه جمهوري اسلامي ايران به روشني اعلام کرده است که دست‌يابي به سلاح هسته‌اي و به کارگيري آن بر ضد مردم بي‌دفاع کشورها، اساسا در دکترين دفاعي ايران جايي ندارد. ايران اسلامي بر اساس اعتقادات ديني انساني خويش هيچ گاه حاضر نخواهد شد به سلاحي اين چنين مرگ‌بار و خانمان‌سوز عليه بشريت دست يابد. عزم ايران و دانشمندان و نخبگان آن بر اين است که اولا در تمامي شئون از دولت‌هاي استکباري مستقل شوند. ثانيا دست‌يابي به فن‌آوري‌هاي هسته‌اي و نوين حرکت کنند و ثالثا در راه استفاده صلح‌آميز از آن گام بردارند. اين قله رفيعي است که ايران اسلامي با ايستادن بر بلنداي آن سخن حق خود که دعوت به استقلال، عزت و سرافرازي است را به جهانيان اعلام خواهد کرد.

تهیه و تنظیم: احسان آذرکمند


sunday 1398/4/30 - 0 : 9

پرتال استان ها

 

پربازدیدترین اخبار